کوررنگی: واقعاً یعنی چه؟
با شنیدن «کوررنگ» بسیاری دنیایی سیاه و سفید تصور میکنند. این فقط درباره یک نوع بسیار نادر صدق میکند. بیشتر افراد کوررنگ رنگها را میبینند – فقط متفاوت. اینجا مروری بر همه انواع است.
فهرست مطالب
کوررنگی یا ضعف دید رنگی؟
در زبان روزمره «کوررنگی» برای هر مشکل دید رنگی به کار میرود. چشمپزشکان اینها را از هم جدا میکنند:
- ضعف دید رنگی (سهرنگبینی غیرطبیعی): هر سه نوع مخروط وجود دارند، اما یکی متفاوت واکنش نشان میدهد. رنگها دیده میشوند، تشخیص برخی سایهها سختتر است. این شایعترین نوع است.
- دورنگبینی («‑آنوپیا»): یک نوع مخروط وجود ندارد، بنابراین دنیا با دو رنگ اصلی بهجای سه رنگ دیده میشود.
- کوررنگی کامل (آکروماتوپسی): هیچ رنگی نیست، فقط درجات روشن و تاریک. بسیار نادر.
انواع کوررنگی
| نوع | مخروطهای درگیر | اشتباههای معمول | شیوع |
|---|---|---|---|
| دوترانومالی / دوترانوپیا | سبز (M) | قرمز–سبز، قهوهای–سبز، صورتی–خاکستری | حدود ۶٪ مردان |
| پروتانومالی / پروتانوپیا | قرمز (L) | قرمز–سبز، قرمز تیره دیده میشود | حدود ۲٪ مردان |
| تریتانومالی / تریتانوپیا | آبی (S) | آبی–سبز، زرد–صورتی | نادر |
| آکروماتوپسی | همه مخروطها | بدون رنگ | حدود ۱ در ۳۰٬۰۰۰ |
دو ردیف اول با هم کوررنگی قرمز-سبز نامیده میشوند و بخش بسیار بزرگی از موارد را تشکیل میدهند.
علت کوررنگی چیست؟
بیشتر انواع ارثیاند. کوررنگی قرمز-سبز از طریق کروموزوم X منتقل میشود، به همین دلیل در مردان بسیار شایعتر است. کوررنگی آبی-زرد و آکروماتوپسی به شکل دیگری به ارث میرسند و مردان و زنان را تقریباً به یک اندازه درگیر میکنند.
کوررنگی میتواند اکتسابی هم باشد: بر اثر گلوکوم، بیماری چشمی دیابتی، دژنراسیون ماکولا، التهاب عصب بینایی یا برخی داروها. زرد شدن طبیعی عدسی با افزایش سن هم درک رنگ را کمی به سمت آبی-زرد جابهجا میکند.
چگونه کوررنگی را تست کنیم
یک قدم اول خوب، تست صفحهای بر پایه اصل ایشیهارا است. تست آنلاین رایگان ما کوررنگی قرمز-سبز را غربال میکند و تخمین میزند پروتان است یا دوتان. تشخیص نهایی با چشمپزشک است.
زندگی با کوررنگی
کوررنگی به معنای معمول بیماری نیست و – بهجز آکروماتوپسی – بر وضوح دید اثری ندارد. فیلترهای رنگی گوشی، اپلیکیشنهای تشخیص رنگ و طراحی سازگار با کوررنگی کمک میکنند. در کوررنگی قرمز-سبز، عینک کوررنگی میتواند کنتراست را بهتر کند.
راستی: بسیاری از حیوانات هم به معنای انسانی «کوررنگ»اند – ببینید سگها چه رنگهایی میبینند؟ و گربهها چه رنگهایی میبینند؟
پرسشهای متداول
آیا افراد کوررنگ سیاه و سفید میبینند؟
فقط افراد مبتلا به آکروماتوپسی بسیار نادر. بقیه رنگها را میبینند اما برخی سایهها را اشتباه میگیرند.
تفاوت کوررنگی و ضعف دید رنگی چیست؟
در ضعف دید رنگی هر سه نوع مخروط هستند اما یکی متفاوت کار میکند. در دورنگبینی یک نوع مخروط وجود ندارد.
آیا زنان هم کوررنگ میشوند؟
بله، اما کمتر. حدود ۰٫۵٪ زنان کوررنگی قرمز-سبز دارند؛ کوررنگی آبی-زرد و آکروماتوپسی مردان و زنان را به یک اندازه درگیر میکنند.