Deuteranomalie en deuteranopie: groenzwak en groenblind uitgelegd
Deuteranomalie en deuteranopie hebben betrekking op de cellen voor groen licht. Samen zijn ze de meest voorkomende vorm van kleurenblindheid – ongeveer drie op de vier mensen met rood-groen kleurenblindheid hebben een van beide.
Inhoud
Wat is deuteranopie?
Bij deuteranopie ontbreken de M-kegeltjes – de cellen die het gevoeligst zijn voor middellang, groen licht. De naam komt van het Griekse „deuteros” (tweede). Je ziet met twee in plaats van drie kegeltypes; je bent een dichromaat, net als veel zoogdieren, bijvoorbeeld honden.
Deuteranomalie: de mildere groenzwakte
Veel vaker dan deuteranopie komt deuteranomalie voor. Hierbij zijn de groenkegeltjes aanwezig, maar is hun gevoeligheid richting rood verschoven, zodat de hersenen een zwakker rood-groensignaal krijgen. Het varieert van nauwelijks merkbaar tot bijna zo sterk als deuteranopie.
| Deuteranomalie | Deuteranopie | |
|---|---|---|
| Groenkegeltjes | aanwezig, verschoven | ontbreken |
| Ook wel | groenzwak | groenblind |
| Hoe vaak (mannen, Europese afkomst) | ca. 5% | ca. 1% |
| Hoe vaak (vrouwen) | ca. 0,35% | ca. 0,01% |
Deuteranomalie alleen komt vaker voor dan alle andere kleurenzienstoornissen bij elkaar.
Hoe zien mensen met deuteranopie?
- Rood, oranje, geelgroen en groen lijken op elkaar – geelachtig tot bruinachtig.
- Bruin en donkergroen, roze en grijs, paars en blauw worden makkelijk verward.
- Anders dan bij protanopie lijkt rood niet veel donkerder.
- Blauw-geelcontrasten en verschillen in helderheid blijven duidelijk.
Meer voorbeelden in hoe ziet een kleurenblinde?
Oorzaken en erfelijkheid
De genen voor het groene pigment (OPN1MW) liggen op het X-chromosoom, direct naast het gen voor het rode pigment. Omdat deze genen zo op elkaar lijken, kunnen ze bij het doorgeven met elkaar recombineren – zo ontstaan „hybride” pigmenten die de verschoven gevoeligheid bij deuteranomalie veroorzaken. Groenzwakte erft X-gebonden recessief over, dus vooral mannen hebben het. Meer in rood-groen kleurenblind.
Deuteranopie test
Een Ishihara-test laat snel zien of je rood-groen kleurenblind bent. Onze gratis online test vertelt je ook of je antwoorden wijzen op deutan of protan en hoe sterk het is. Of het om deuteranomalie of deuteranopie gaat, kan een oogarts precies meten met een anomaloscoop.
Tips voor het dagelijks leven
- Zet het kleurfilter „deuteranopie” aan in de toegankelijkheidsinstellingen van iOS of Android.
- Gebruik in grafieken en spreadsheets patronen of labels in plaats van alleen rood/groen.
- Bij deuteranomalie merken veel gebruikers dat een bril voor kleurenblinden rood en groen duidelijker van elkaar scheidt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen deuteranopie en deuteranomalie?
Bij deuteranopie ontbreken de groenkegeltjes; bij deuteranomalie zijn ze aanwezig, maar is hun gevoeligheid verschoven.
Hoe vaak komt deuteranomalie voor?
Bij ongeveer 5% van de mannen van Europese afkomst – het is de meest voorkomende kleurenzienstoornis van allemaal.
Zien honden zoals mensen met deuteranopie?
Grofweg wel: honden hebben ook maar twee kegeltypes en verwarren vergelijkbare kleuren, al zien ze ook minder scherp.