Döteranopi: Yeşil Renk Körlüğü ve Döteranomali
Döteranopi ve döteranomali yeşil ışığa duyarlı hücreleri etkiler. Birlikte renk körlüğünün en yaygın formunu oluştururlar – kırmızı-yeşil renk körlüğü olan her dört kişiden yaklaşık üçünde bunlardan biri vardır.
İçindekiler
Döteranopi nedir?
Döteranopide (deuteranopi olarak da yazılır) M koniler – orta dalga boylu, yeşil ışığa en duyarlı hücreler – yoktur. Adı Yunanca “deuteros” (ikinci) kelimesinden gelir. Kişi üç yerine iki koni tipiyle görür; yani dikromattır – tıpkı birçok memeli gibi, örneğin köpekler.
Döteranomali: daha hafif yeşil zayıflığı
Döteranomali, döteranopiden çok daha yaygındır. Burada yeşil koniler vardır, ancak duyarlılıkları kırmızıya doğru kaymıştır; beyin daha zayıf bir kırmızı-yeşil sinyali alır. Neredeyse fark edilmeyecek kadar hafiften döteranopiye yakın güçlülüğe kadar değişebilir.
| Döteranomali | Döteranopi | |
|---|---|---|
| Yeşil koniler | var, kaymış | yok |
| Diğer adı | yeşil zayıflığı | yeşil körlüğü |
| Sıklık (erkek, Avrupa kökenli) | yaklaşık %5 | yaklaşık %1 |
| Sıklık (kadın) | yaklaşık %0,35 | yaklaşık %0,01 |
Döteranomali tek başına diğer tüm renk görme bozukluklarının toplamından daha yaygındır.
Döteranopisi olanlar nasıl görür?
- Kırmızı, turuncu, sarı-yeşil ve yeşil birbirine benzer – sarımsı ile kahverengimsi arası.
- Kahverengi ile koyu yeşil, pembe ile gri, mor ile mavi kolayca karıştırılır.
- Protanopiden farklı olarak kırmızı belirgin şekilde daha koyu görünmez.
- Mavi-sarı kontrastları ve parlaklık farkları net kalır.
Daha fazla örnek: renk körleri nasıl görür?
Nedenleri ve kalıtım
Yeşil pigmentin genleri (OPN1MW) X kromozomunda, kırmızı pigment geninin hemen yanında bulunur. Bu genler birbirine çok benzediği için kalıtım sırasında yeniden birleşebilir – döteranomalideki kaymış duyarlılığa neden olan “hibrit” pigmentler böyle oluşur. Yeşil zayıflığı X’e bağlı çekinik geçer, bu nedenle çoğunlukla erkekler etkilenir. Daha fazlası: kırmızı-yeşil renk körlüğü.
Döteranopi testi
Bir Ishihara testi, kırmızı-yeşil renk körlüğünüz olup olmadığını hızla gösterir. Ücretsiz online testimiz ayrıca yanıtlarınızın deutan mı protan mı olduğuna ve ne kadar güçlü olduğuna işaret eder. Döteranomali mi döteranopi mi olduğunu göz doktoru anomaloskopla kesin olarak ölçebilir.
Günlük hayat için ipuçları
- iOS veya Android erişilebilirlik ayarlarında “döteranopi” renk filtresini açın.
- Grafik ve tablolarda yalnızca kırmızı/yeşil yerine desen veya etiket kullanın.
- Döteranomalisi olan pek çok kullanıcı, renk körü gözlüğünün kırmızı ve yeşili daha net ayırdığını belirtiyor.
Sık sorulan sorular
Döteranopi ile döteranomali arasındaki fark nedir?
Döteranopide yeşil koniler yoktur; döteranomalide vardır ama duyarlılıkları kaymıştır.
Döteranomali ne kadar yaygın?
Avrupa kökenli erkeklerin yaklaşık %5’inde görülür – tüm renk görme bozuklukları içinde en yaygın olanıdır.
Köpekler döteranopisi olan insanlar gibi mi görür?
Kabaca evet: köpeklerde de yalnızca iki koni tipi vardır ve benzer renkleri karıştırırlar; ayrıca daha az net görürler.