Kırmızı Yeşil Renk Körlüğü: Nedenleri, Türleri ve Günlük Yaşam

Kırmızı-yeşil renk körlüğü nedir?

Kırmızı-yeşil renk körlüğünde retinadaki kırmızı ve yeşil ışıktan sorumlu ışığa duyarlı hücreler alışılmışın dışında çalışır. Kişi renkleri yine görür, ancak bazı tonlar birbirine benzer: kırmızı ile yeşil, turuncu ile sarı-yeşil, kahverengi ile koyu yeşil ya da pembe ile gri. Adı renk körlüğü olsa da bu durumu yaşayanların çoğu renklere kör değildir – yalnızca bazı renkleri daha az belirgin görür.

Açık ara en yaygın renk görme bozukluğudur. Kuzey Avrupa kökenli insanlarda erkeklerin yaklaşık %8’ini ve kadınların %0,5’ini etkiler.

Kırmızı-yeşil renk körlüğünün nedeni nedir?

Retinada üç tür koni hücresi bulunur – gün ışığında renkli görmeyi sağlayan hücreler. Her tür, ışık tayfının bir bölümüne en güçlü tepkiyi verir: kısa dalga boyları (mavi, “S”), orta (yeşil, “M”) ve uzun (kırmızı, “L”). Beyin bu sinyalleri karşılaştırarak rengi belirler.

Kırmızı-yeşil renk körlüğünde kırmızı ya da yeşil koniler değişmiştir veya hiç yoktur. Duyarlılık eğrileri birbirine yaklaşır; beyin kırmızı ve yeşil sinyaller arasında daha zayıf bir fark alır ve bu renkleri ayırt etmekte zorlanır.

Kırmızı-yeşil renk körlüğü türleri: protan ve deutan

“-anomali” türlerinde üç koni tipinin hepsi vardır, ancak biri kaymıştır – bozukluk hafif, orta veya güçlü olabilir. “-anopi” türlerinde ise bir koni tipi tamamen eksiktir. Protan türlerinin tipik bir belirtisi: kırmızı daha koyu görünür, bu yüzden kırmızı trafik ışığı ya da stop lambası daha sönük algılanır.

Kırmızı-yeşil renk körlüğü kalıtsal mı?

Kalıtsal kırmızı-yeşil renk körlüğü X’e bağlı çekinik geçer. Kırmızı ve yeşil koni pigmentlerinin genleri X kromozomunda bulunur. Erkeklerde tek bir X kromozomu vardır – gen değişmişse etkilenirler. Kadınlarda iki X vardır ve sağlam kopya genellikle değişmiş olanı telafi eder. Bu yüzden erkekler çok daha sık etkilenir.

• Anne taşıyıcıysa her oğlunun renk körü olma olasılığı %50’dir.
• Renk körü bir baba geni tüm kızlarına aktarır (kızlar taşıyıcı olur), oğullarının hiçbirine aktarmaz.
• Bir kadın ancak iki X kromozomunda da gen varsa etkilenir.

Daha seyrek olarak renk görme hayatın ilerleyen döneminde değişebilir – göz veya görme siniri hastalıkları ya da ilaç yan etkileri nedeniyle. Renk görmeniz aniden değişirse bir göz doktoruna başvurun.

Kırmızı-yeşil renk körlüğü testi nasıl yapılır?

En bilinen tarama yöntemi Ishihara testidir: renkli noktalardan oluşan rakamlar bir nokta deseninin içine gizlenmiştir; kırmızı-yeşil renk körlüğü olanlar bazılarını göremez ya da farklı bir rakam okur. Testi buradan ücretsiz ve online yapabilirsiniz. Kesin teşhis için göz doktorları bozukluğun derecesini ölçen anomaloskop gibi cihazlar da kullanır.

Çocuklarda genellikle okulda fark edilir – çocuklar için renk körlüğü testi yazımıza göz atın.

Kırmızı-yeşil renk körlüğü tedavi edilebilir mi?

Kalıtsal kırmızı-yeşil renk körlüğü tedavi edilemez ve ömür boyu değişmez. Gen tedavileri araştırılıyor ancak henüz kullanımda değil. Yine de yardımcı araçlar var: renk körü gözlüğü birçok kişide kırmızı ile yeşil arasındaki kontrastı artırabilir, ancak normal renk görmeyi geri getirmez.

Kırmızı-yeşil renk körlüğüyle yaşamak

• Giyim: etiket kullanın ya da gardırobunuzu renk ailelerine göre düzenleyin.
• Yemek: meyvenin olgunluğu, etin pişme derecesi ya da patatesin üstündeki ketçap zorlayıcı olabilir.
• Grafikler ve durum ışıkları: yalnızca kırmızı/yeşil yerine sembol, desen veya etiket isteyin.
• Telefon: iOS ve Android, erişilebilirlik ayarlarında protan ve deutan için renk filtreleri sunar.
• Araç kullanma: trafik ışıkları konumlarından da okunabilir. Çoğu ülkede renk körlüğü normal ehliyete engel değildir; mesleki ehliyetlerde kurallar daha sıkı olabilir – bulunduğunuz ülkenin güncel düzenlemesini kontrol edin.

Pilotluk, elektrik teknisyenliği ya da bazı askeri görevler gibi bazı meslekler normal renk görme gerektirebilir. Böyle bir hedefiniz varsa renk görmenizi erkenden kontrol ettirin.

Gerçekte nasıl göründüğünü merak mı ediyorsunuz? Renk körleri nasıl görür? yazımızı okuyun.