Mù màu đỏ (protanopia) và yếu màu đỏ
Ở protanopia, tế bào nhận ánh sáng đỏ bước sóng dài bị thiếu. Màu đỏ không chỉ bị nhầm với xanh lá – nó còn trông tối rõ rệt. Dạng nhẹ hơn gọi là yếu màu đỏ (protanomaly).
Mục lục
Protanopia là gì?
Protanopia là một dạng của mù màu đỏ-xanh lá. Tên gọi từ tiếng Hy Lạp “protos” (thứ nhất) – tế bào nón đỏ được tính là loại “thứ nhất”. Ở protanopia, tế bào nón L này hoàn toàn không có. Người bị chỉ nhìn bằng hai loại tế bào nón (xanh dương và xanh lá) – gọi là người lưỡng sắc.
Yếu màu đỏ: dạng nhẹ hơn
Ở yếu màu đỏ, tế bào nón đỏ vẫn có nhưng độ nhạy lệch về phía xanh lá. Tùy mức lệch của đường cong mà nhẹ, trung bình hay nặng. Người bị yếu màu đỏ nhẹ thường hoàn toàn không nhận ra.
| Yếu màu đỏ | Protanopia | |
|---|---|---|
| Tế bào nón đỏ | có, bị lệch | không có |
| Còn gọi là | yếu màu đỏ | mù màu đỏ |
| Tỷ lệ (nam) | khoảng 1% | khoảng 1% |
| Tỷ lệ (nữ) | khoảng 0,01–0,03% | khoảng 0,01–0,02% |
Người bị protanopia nhìn thế nào
Chuyển đổi giữa thị giác bình thường, yếu màu đỏ và protanopia:
- Màu đỏ trông tối: không có tế bào nón đỏ, màu đỏ đóng góp rất ít vào độ sáng. Đỏ đậm có thể trông gần như đen.
- Nhầm lẫn: đỏ, cam, nâu và xanh lá trông như các sắc vàng-nâu tương tự; tím trông như xanh dương; hồng có thể trông xám.
- Vẫn rõ: xanh dương và vàng, cũng như khác biệt độ sáng.
Thêm ví dụ trong bài người mù màu nhìn thấy gì?
Nguyên nhân và di truyền
Protanopia và yếu màu đỏ là di truyền. Gen sắc tố của tế bào nón đỏ (OPN1LW) nằm trên nhiễm sắc thể X, nên yếu màu đỏ di truyền lặn liên kết X và hầu như chỉ gặp ở nam. Nó không thay đổi suốt đời.
Test protanopia
Test bảng như test Ishihara cho biết đáng tin cậy có rối loạn đỏ-xanh lá hay không; một số bảng còn giúp phân biệt protan với deutan. Test online của chúng tôi cho bạn đúng ước tính đó ở cuối bài. Là yếu màu hay mù màu đỏ do bác sĩ nhãn khoa xác định, thường bằng anomaloscope.
Sống chung với protanopia
- Lái xe: đèn phanh và đèn hậu màu đỏ trông kém sáng hơn – hãy giữ khoảng cách xa hơn. Đọc đèn giao thông theo vị trí.
- Màu cảnh báo: cảnh báo màu đỏ trên nền tối khó thấy – hãy chú ý biểu tượng và chữ.
- Hỗ trợ: bộ lọc màu trên điện thoại (“Protanopia”) và ứng dụng nhận diện màu.
- Kính: với yếu màu đỏ, kính cho người mù màu có thể tăng tương phản đỏ-xanh lá. Với protanopia hoàn toàn, hiệu quả thường ít hơn.
Câu hỏi thường gặp
Protanopia có giống mù màu đỏ-xanh lá không?
Protanopia là một dạng mù màu đỏ-xanh lá, trong đó thiếu tế bào nón đỏ. Nhóm còn lại là deuteranopia/yếu màu xanh lá, với tế bào nón xanh lá bị biến đổi.
Vì sao màu đỏ trông tối ở protanopia?
Vì thiếu tế bào nón đỏ – loại thường đóng góp nhiều vào độ sáng của màu đỏ.
Protanopia có chữa được không?
Không. Protanopia di truyền không thay đổi. Bộ lọc màu và ứng dụng giúp sinh hoạt dễ dàng hơn.