Mù màu xanh lá (deuteranopia) và yếu màu xanh lá
Deuteranopia và yếu màu xanh lá ảnh hưởng đến tế bào nhận ánh sáng xanh lá. Cộng lại đây là dạng mù màu phổ biến nhất – khoảng 3 trên 4 người mù màu đỏ-xanh lá thuộc dạng này.
Mục lục
Deuteranopia là gì?
Ở deuteranopia, tế bào nón M – loại nhạy nhất với ánh sáng xanh lá bước sóng trung bình – bị thiếu. Tên gọi xuất phát từ tiếng Hy Lạp “deuteros” (thứ hai). Người bị nhìn bằng hai thay vì ba loại tế bào nón; họ là người lưỡng sắc, giống nhiều loài thú, ví dụ chó.
Yếu màu xanh lá: dạng nhẹ hơn
Phổ biến hơn deuteranopia nhiều là yếu màu xanh lá. Tế bào nón xanh lá vẫn có, nhưng độ nhạy lệch về phía đỏ, nên não nhận tín hiệu đỏ-xanh lá yếu hơn. Mức độ từ gần như không nhận ra đến gần như mạnh bằng deuteranopia.
| Yếu màu xanh lá | Deuteranopia | |
|---|---|---|
| Tế bào nón xanh lá | có, bị lệch | không có |
| Còn gọi là | yếu màu xanh lá | mù màu xanh lá |
| Tỷ lệ (nam, gốc châu Âu) | khoảng 5% | khoảng 1% |
| Tỷ lệ (nữ) | khoảng 0,35% | khoảng 0,01% |
Riêng yếu màu xanh lá đã phổ biến hơn tất cả các rối loạn sắc giác khác cộng lại.
Người bị deuteranopia nhìn thế nào
- Đỏ, cam, vàng chanh và xanh lá trông giống nhau – ngả vàng hoặc nâu.
- Nâu và xanh lá đậm, hồng và xám, tím và xanh dương dễ bị nhầm.
- Khác với protanopia, màu đỏ không trông tối hơn nhiều.
- Tương phản xanh dương-vàng và khác biệt độ sáng vẫn rõ.
Thêm ví dụ trong bài người mù màu nhìn thấy gì?
Nguyên nhân và di truyền
Gen sắc tố xanh lá (OPN1MW) nằm trên nhiễm sắc thể X ngay cạnh gen sắc tố đỏ. Vì hai gen rất giống nhau, chúng có thể tái tổ hợp khi di truyền – tạo ra sắc tố “lai” gây độ nhạy lệch ở yếu màu xanh lá. Yếu màu xanh lá di truyền lặn liên kết X, nên chủ yếu gặp ở nam. Xem thêm tại mù màu đỏ-xanh lá.
Test deuteranopia
Một test Ishihara nhanh chóng cho biết bạn có bị mù màu đỏ-xanh lá không. Bài test online miễn phí của chúng tôi còn cho biết câu trả lời nghiêng về deutan hay protan và mức độ ra sao. Là yếu màu hay mù màu xanh lá thì bác sĩ nhãn khoa đo chính xác bằng máy anomaloscope.
Mẹo cho cuộc sống hằng ngày
- Bật bộ lọc màu “Deuteranopia” trong cài đặt trợ năng của iOS hoặc Android.
- Trong biểu đồ và bảng tính, dùng họa tiết hoặc nhãn thay vì chỉ đỏ/xanh lá.
- Với yếu màu xanh lá, nhiều người cho biết kính cho người mù màu giúp tách đỏ và xanh lá rõ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Deuteranopia và yếu màu xanh lá khác nhau thế nào?
Ở deuteranopia không có tế bào nón xanh lá; ở yếu màu xanh lá chúng có nhưng độ nhạy bị lệch.
Yếu màu xanh lá phổ biến đến mức nào?
Khoảng 5% nam giới gốc châu Âu – đây là rối loạn sắc giác phổ biến nhất. Tại Việt Nam, dạng này cũng chiếm phần lớn các trường hợp.
Chó có nhìn giống người bị deuteranopia không?
Gần như vậy: chó cũng chỉ có hai loại tế bào nón và nhầm các màu gần nhau, dù thị lực của chúng cũng kém hơn.