Tritanopie: blauw-geel kleurenblindheid uitgelegd
Bij tritanopie ontbreken de cellen voor blauw licht. Anders dan rood-groen kleurenblindheid treft blauw-geel kleurenblindheid mannen en vrouwen even vaak – en het kan ook later in het leven ontstaan.
Inhoud
Wat is tritanopie?
Tritanopie („tritos” = derde) betekent dat de S-kegeltjes voor kortgolvig, blauw licht ontbreken. Je ziet met je rood- en groenkegeltjes. De mildere vorm, waarbij blauwkegeltjes aanwezig zijn maar minder goed werken, heet tritanomalie. Samen heten ze blauw-geel kleurenblindheid.
Wat zien mensen met tritanopie?
- Blauw en groen zijn moeilijk uit elkaar te houden; de lucht lijkt meer turquoise.
- Geel lijkt bleek, vaak roze-achtig of lichtgrijs.
- Paars en rood, oranje en roze kunnen op elkaar lijken.
- Rood en groen blijven daarentegen goed te onderscheiden.
Tritanopie vs. tritanomalie
| Tritanomalie | Tritanopie | |
|---|---|---|
| Blauwkegeltjes | aanwezig, zwakker | ontbreken |
| Effect | blauw-geelverschillen verminderd | blauw-geelverschillen grotendeels weg |
| Aangeboren vorm | zeldzaam | zeer zeldzaam |
Hoe vaak komt tritanopie voor?
Aangeboren tritanopie is zeldzaam – schattingen lopen van ongeveer 1 op 10.000 tot 1 op 50.000 mensen. Omdat het betrokken gen (OPN1SW) op chromosoom 7 ligt en niet op het X-chromosoom, en dominant overerft, worden mannen en vrouwen even vaak getroffen. Ter vergelijking: ongeveer 1 op de 12 mannen is rood-groen kleurenblind.
Verworven blauw-geel kleurenblindheid
Een verworven blauw-geelstoornis komt veel vaker voor dan de aangeboren vorm. Mogelijke oorzaken:
- glaucoom
- diabetische retinopathie
- leeftijdsgebonden maculadegeneratie
- staar en het natuurlijke vergelen van de lens met de jaren
- bepaalde medicijnen
Hoe test je tritanopie?
De klassieke Ishihara-test – en onze online test – zijn bedoeld voor rood-groen afwijkingen en sporen blauw-geel kleurenblindheid niet betrouwbaar op. Voor tritanopie gebruiken oogartsen speciale platen (zoals HRR-platen) of rangschiktests zoals de Farnsworth D-15.
Leven met tritanopie
In het dagelijks leven vallen vooral blauw-groencombinaties op – bij kabels, kaarten of statuslampjes. Telefoons bieden in de toegankelijkheidsinstellingen een kleurfilter voor tritanopie. Hoe de andere vormen zich verhouden, zie je in hoe ziet een kleurenblinde?
Veelgestelde vragen
Is tritanopie hetzelfde als blauw-geel kleurenblindheid?
Ja – tritanopie is de volledige vorm van blauw-geel kleurenblindheid, waarbij de blauwkegeltjes ontbreken. De mildere vorm heet tritanomalie.
Spoort de Ishihara-test tritanopie op?
Nee, Ishihara-platen zijn bedoeld voor rood-groen kleurenblindheid. Oogartsen gebruiken speciale tests voor blauw-geelstoornissen.
Kun je later in je leven tritanopie krijgen?
Ja. Verworven blauw-geelstoornissen komen vaker voor dan aangeboren, bijvoorbeeld door glaucoom, diabetes of leeftijdsgebonden veranderingen van de lens.