Tritanopi: Mavi Sarı Renk Körlüğü Anlatımı
Tritanopide mavi ışığa duyarlı hücreler yoktur. Kırmızı-yeşil renk körlüğünden farklı olarak mavi-sarı renk körlüğü kadınları ve erkekleri eşit oranda etkiler – ve hayatın ilerleyen döneminde de ortaya çıkabilir.
İçindekiler
Tritanopi nedir?
Tritanopi (“tritos” = üçüncü), kısa dalga boylu, mavi ışık için S konilerinin olmaması demektir. Kişi kırmızı ve yeşil konileriyle görür. Mavi konilerin bulunduğu ama daha zayıf çalıştığı hafif forma tritanomali denir. Her ikisi de mavi-sarı renk körlüğü olarak bilinir.
Tritanopisi olanlar ne görür?
- Mavi ile yeşil zor ayırt edilir; gökyüzü daha turkuaz görünür.
- Sarı soluk, çoğu zaman pembemsi ya da açık gri görünür.
- Mor ile kırmızı, turuncu ile pembe birbirine benzeyebilir.
- Kırmızı ve yeşil ise kolayca ayırt edilmeye devam eder.
Tritanopi ve tritanomali farkı
| Tritanomali | Tritanopi | |
|---|---|---|
| Mavi koniler | var, daha zayıf | yok |
| Etkisi | mavi-sarı farkları azalır | mavi-sarı farkları büyük ölçüde kaybolur |
| Kalıtsal formu | nadir | çok nadir |
Tritanopi ne kadar yaygın?
Kalıtsal tritanopi nadirdir – tahminler 10.000 kişide 1 ile 50.000 kişide 1 arasında değişir. İlgili gen (OPN1SW) X kromozomunda değil 7. kromozomda bulunduğu ve baskın olarak aktarıldığı için kadınlar ve erkekler eşit oranda etkilenir. Karşılaştırma için: her 12 erkekten yaklaşık birinde kırmızı-yeşil renk körlüğü vardır.
Sonradan gelişen mavi-sarı renk körlüğü
Sonradan gelişen mavi-sarı bozukluğu, kalıtsal olandan çok daha yaygındır. Olası nedenler:
- glokom (göz tansiyonu)
- diyabetik retinopati
- yaşa bağlı makula dejenerasyonu
- katarakt ve yaşla birlikte göz merceğinin doğal sararması
- bazı ilaçlar
Tritanopi nasıl test edilir?
Klasik Ishihara testi – ve online testimiz – kırmızı-yeşil bozukluklar için tasarlanmıştır ve mavi-sarı renk körlüğünü güvenilir şekilde saptamaz. Tritanopi için göz doktorları özel levhalar (ör. HRR levhaları) ya da Farnsworth D-15 gibi dizme testleri kullanır.
Tritanopiyle yaşamak
Günlük hayatta en çok mavi-yeşil kombinasyonlar zorlar – kablolarda, haritalarda ya da durum ışıklarında. Telefonlar erişilebilirlik ayarlarında tritanopi renk filtresi sunar. Diğer türlerle karşılaştırma için: renk körleri nasıl görür?
Sık sorulan sorular
Tritanopi ile mavi sarı renk körlüğü aynı şey mi?
Evet – tritanopi, mavi konilerin eksik olduğu tam mavi-sarı renk körlüğüdür. Daha hafif formu tritanomalidir.
Ishihara testi tritanopiyi saptar mı?
Hayır, Ishihara levhaları kırmızı-yeşil renk körlüğü için tasarlanmıştır. Göz doktorları mavi-sarı bozukluklar için özel testler kullanır.
Tritanopi sonradan gelişebilir mi?
Evet. Sonradan gelişen mavi-sarı bozuklukları kalıtsal olanlardan daha yaygındır; örneğin glokom, diyabet ya da yaşa bağlı mercek değişiklikleri nedeniyle.